Ültimatom Oyunu

Doç.DR. Dilek DÖNMEZ POLAT

Doç.DR. Dilek DÖNMEZ POLAT

E-Posta :

Gelin size bu oyunun nasıl oynandığını anlatayım. Yürüttüğüm tüm derslerde mutlaka öğrenci arkadaşlarıma anlatırım bu oyunu. Sonra da üzerine uzun uzun konuşuruz. Oyun şu şekilde:

Siz ve tanımadığınız bir kişi iki ayrı odaya alınıyorsunuz, kura çekilerek ikinizden birine diyelim ki 1.000 TL veriliyor. Parayı alan kişi –bu siz ya da diğeri olabilirsiniz- parayı arzu ettiği oranda bölüştürüyor. Yani parayı nasıl bölüştüreceğinize siz karar veriyorsunuz. Sonra bunu diğer odadaki kişiye teklif ediyorsunuz. Mesela siz parayı 600 TL size 400 TL diğer kişiye şeklinde bölüştürebilirsiniz. Veya siz parayı 900 TL size 100 TL diğerine şeklinde de bölüştürebilirsiniz. Ya da siz parayı 500 TL size 500 TL diğer kişiye şeklinde de bölüştürebilirsiniz. Eğer diğeri bu bölüşümü kabul ederse herkes hakkına düşeni alıyor ve oyun bitiyor, herkes yoluna gidiyor tabi parayla birlikte; ama kabul etmezse kimse para alamıyor!!!!!

“Taş attım da kolum mu yoruldu” ve “Havadan gelmiş para, daha ne  hiç yoktan iyidir.” bakış açısıyla gelen parayı her iki tarafında miktara bakmadan kabul edeceğini düşündüren bu oyunda sonuç hiç de beklenen gibi olmuyor. 1980’lerin başında Alman sosyologlar tarafından geliştirilen bu oyun paranın paylaşımının yüzde ellinin uzağında olduğu zaman insanların bölüşümü reddettiğini ortaya çıkardı. İnsanlar adil olmayan bu durum karşısında kendilerine düşen parayı almak yerine paylaşımı adil yapmayan kişiyi “cezalandırmayı” tercih ediyorlardı. Yani havadan gelen paranın 400 TL’sini kabul etmiyorlardı, ya da 100 TL’sini. Çünkü bu adil bir dağılım olmuyordu. Bu oyun çok farklı ülkelerde ve çok farklı kültürden insanlar ile defalarca oynandı ve sonuç hep aynıydı. Hatta fakirliğin çok yüksek ve gelir seviyesinin çok düşük olduğu ülkelerde bir sonuç değişmedi. İnsanlar dört-beş maaş gelirine denk gelen parayı adil dağıtılmadığını düşündüğü için kabul etmediler. Peki neden? Acaba adalet duygusu kişisel çıkarlardan daha mı önde geliyordu? Bu sorunun cevabı kesinlikle evet.

Adalet üzerine uzun cümleler yazmaya gerek yok. Tüm insanların hayatın olağan akışı içerisinde ve herkesten beklediği şeydir adalet. Hayatın tüm boyutlarında davranışlarda, karar vermede, yönetim ve eğitim işlerinde, insanların haklarını ödemede, sevmede ve ilgi göstermede, düzgünce işler yapmak ve herkesin hakkını vermektir adalet. Bill Gates bir lisede yaptığı konuşmaya "Dünya adil değil, bununla yaşamayı öğrenmen lazım" diyerek başlamış. Ona inat sen ne güzel bir duygusun “ADALET” diye avazım çıktığı kadar bağırmak istiyorum.

 


12 Mart 2018 Pazartesi 16:19
Yazdır

YORUM EKLE

Yorum Başlığı

Yorum

YORUMLAR

  • Teşekkür

    Misafir 29 Mart 2018 20:56 Adalet üzerine uzun cümleler yazmaya gerek yok.Kaleminize sağlık Dilek Hanım

ÇANAKKALE - HAVA DURUMU

CANAKKALE